AI i biometria ułatwiają latanie, ale wizy zniechęcają do podróży

Technologie cyfrowe coraz mocniej zmieniają sposób, w jaki pasażerowie planują podróże lotnicze i przechodzą przez kolejne etapy odprawy. Z badania IATA Global Passenger Survey 2026, którego wyniki opublikowano 28 października, wynika, że podróżni oczekują szybszej, prostszej i bardziej zintegrowanej obsługi. Rozwój cyfrowych rozwiązań nie eliminuje jednak barier związanych z przekraczaniem granic.

Biometria coraz powszechniejsza

W ciągu ostatnich 12 miesięcy z technologii biometrycznych na którymś etapie podróży lotniczej korzystało 58 proc. ankietowanych. Rok wcześniej odsetek ten wynosił 50 proc., a w porównaniu z 2022 r. wzrósł o 24 pkt proc. Wśród pasażerów, którzy mieli już kontakt z biometrią, aż 87 proc. deklaruje zadowolenie z tego rozwiązania. Co więcej, 78 proc. respondentów byłoby gotowych udostępnić swoje dane biometryczne, jeśli pozwoliłoby im to uniknąć wielokrotnego okazywania paszportu lub karty pokładowej podczas kontroli na lotnisku. Podróżni preferują przy tym rozwiązania, które pozwalają ograniczyć liczbę powtarzanych czynności. Spośród osób gotowych korzystać z biometrii 75 proc. wolałoby zarejestrować swoje dane z wyprzedzeniem i być automatycznie rozpoznawanym na kolejnych etapach podróży.

Rosnące zainteresowanie dotyczy również cyfrowych dokumentów podróży. Aż 84 proc. respondentów chciałoby używać cyfrowego paszportu podczas odprawy internetowej zamiast jego fizycznego odpowiednika. Z kolei 82 proc. jest zainteresowanych przekazywaniem cyfrowego paszportu linii lotniczej po dokonaniu rezerwacji i płatności, aby uzyskać bardziej spersonalizowane usługi, w tym informacje o wymaganiach wizowych. Taki sam odsetek ankietowanych chciałby korzystać ze smartfona łączącego cyfrowy portfel, paszport oraz karty lojalnościowe, umożliwiającego rezerwację, płatności i obsługę procedur lotniskowych.

Entuzjazm wobec nowych technologii nie oznacza jednak bezwarunkowej zgody na przetwarzanie danych osobowych. Wśród głównych obaw pasażerów znajdują się ryzyko naruszenia bezpieczeństwa danych (59 proc.), udostępnianie informacji innym organizacjom (49 proc.) oraz brak jasności co do sposobu ich wykorzystywania (41 proc.).

Sztuczna inteligencja zmienia sposób planowania podróży

IATA zwraca uwagę także na rosnącą rolę sztucznej inteligencji w procesie wyboru kierunku podróży i wyszukiwania połączeń. Niemal połowa ankietowanych (49 proc.) korzystała już z AI podczas planowania wyjazdu. Najczęstszym zastosowaniem było wyszukiwanie lotów do konkretnego miejsca, wskazane przez 21 proc. respondentów. Kolejne 19 proc. wykorzystywało sztuczną inteligencję do znajdowania najtańszych połączeń, a 17 proc. szukało za jej pomocą inspiracji dotyczących kierunków podróży.

Zmiana ta może mieć istotne znaczenie dla strategii sprzedażowych przewoźników. Linie lotnicze będą musiały nie tylko zadbać o obecność swoich ofert w środowiskach wykorzystujących AI, lecz także umożliwić sprawne przejście od rekomendacji wygenerowanej przez narzędzie do rzeczywistej rezerwacji. Dla branży oznacza to zatem kolejny etap cyfryzacji dystrybucji biletów. Znaczenia nabiera nie tylko cena czy dostępność połączenia, lecz także to, czy oferta przewoźnika będzie łatwo odnajdywana i możliwa do zakupu w coraz bardziej zautomatyzowanym procesie planowania podróży.

Wizy i przepisy imigracyjne zniechęcają do podróżowania

Wyniki badania wskazują jednocześnie na problem, którego nie rozwiąże sama cyfryzacja usług lotniczych. Wymogi imigracyjne zniechęciły do odwiedzenia określonego kierunku aż 43 proc. pasażerów, wobec 33 proc. w 2025 r. Wśród osób, które zrezygnowały z podróży z powodu wymogów wjazdowych, 53 proc. wskazało na nadmierną złożoność procedur. Koszt i obawy dotyczące prywatności wymieniano znacznie rzadziej – po 17 proc.

Podróżni oczekują przede wszystkim możliwości załatwiania formalności przed przyjazdem na lotnisko. Aż 86 proc. ankietowanych byłoby skłonnych przekazać elektronicznie informacje wymagane przez służby imigracyjne przed wylotem. Rok wcześniej deklarację taką składało 83 proc. respondentów. Z kolei 45 proc. wolałoby przejść procedury imigracyjne jeszcze przed dotarciem na lotnisko, a 60 proc. preferuje składanie wniosków wizowych przez internet. Dla porównania, 25 proc. woli osobistą wizytę w konsulacie lub ambasadzie.

Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych wskazuje, że cyfrowe wizy mogą uprościć podróżowanie, ale ich sprawna weryfikacja wymaga wspólnych standardów. Ponad 100 państw wydaje e-wizy, jednak sposoby ich sprawdzania wciąż nie są wystarczająco ujednolicone. Organizacja apeluje więc do rządów o uproszczenie wymogów wjazdowych, ograniczenie powielanych kontroli oraz przyspieszenie wdrażania bezpiecznych cyfrowych dokumentów podróży.

Europa ostrożniejsza wobec nowych technologii

Badanie ujawnia również istotne różnice regionalne. Podróżni z Europy deklarują najniższy poziom ogólnego zadowolenia z podróży spośród analizowanych regionów. Są także bardziej ostrożni w przyjmowaniu cyfrowych rozwiązań: wykorzystanie AI i biometrii pozostaje w tej grupie poniżej średniej światowej. Na drugim biegunie znajdują się pasażerowie z Bliskiego Wschodu, którzy najczęściej wykorzystują sztuczną inteligencję do planowania podróży i wykazują największe zainteresowanie cyfrowymi paszportami oraz identyfikacją biometryczną. Z kolei w Ameryce Północnej wykorzystanie biometrii jest najwyższe, ale jednocześnie silne są obawy dotyczące bezpieczeństwa danych.

Wyniki badania pokazują, że cyfryzacja transportu lotniczego nie sprowadza się już wyłącznie do automatyzacji odprawy czy wprowadzania kolejnych samoobsługowych rozwiązań na lotniskach. Obejmuje cały proces podróży – od wyszukiwania połączenia, przez rezerwację i weryfikację tożsamości, po formalności graniczne. Dla linii lotniczych, portów lotniczych i administracji państwowej kluczowym wyzwaniem będzie połączenie wygody z bezpieczeństwem oraz interoperacyjnością systemów. Jak wynika z badania IATA, pasażerowie są gotowi na dalszą cyfryzację. Oczekują jednak, że technologia rzeczywiście uprości podróż, zamiast jedynie przenosić istniejące procedury do świata cyfrowego.